کتاب اسباب الاشیاء اثری در موضوع طب و از تالیفات حکیم ابوالفارج اصفهانی است. این اثر افزون بر اینکه به مبانی و کلیات طب پرداخته به مبانی فلسفه طبیعیات و امور فلکی و علم هیئت نیز نگاهی ویژه دارد و در موضوع مبانی طب و تأثیر امور غیرطبیعی که مضاد امور طبیعی نیستند بسیار پربار است.
این کتاب پس از مقدمه به دو قسم طب نظری و طب عملی تقسیم شده است. قسم طب نظری دارای 4 مقاله، 10 باب، و 50 فصل است. مولف در انتهای فصل هجدهم باب دوم، عنوانی فرعی به نام «فصل در ایجادات» گشوده که شامل شش ایجاد است. او ایجاد ششم را به شش فصل و فصل ششم آن را به ده اسرار تقسیم کرده است که بخش عمده این کتاب را در برمیگیرد و چنانکه خود حکیم ابوالفارج اصفهانی بدان تصریح نموده این قسمت بر اساس کتاب دانشنامه جهان نوشته غیاثالدین علی بن علی امیران حسینی اصفهانی (تالیف در سال ۸۷۹ قمری در شهر بدخشان) نوشته شده است.
مقاله دوم شامل دو باب است که باب اول فاقد فصل و باب دوم دارای چندین فصل و نکته است.
مقاله سوم کتاب دارای 2 باب و 16 فصل بوده است که متاسفانه فقط فصل نخست از باب دوم در این نسخه باقی مانده است.
مقاله چهارم شامل دو باب و هشت فصل است که مؤلف در آن به احوال و اعراض و دلایل و علامات روی آورده و به شرح هریک پرداخته و در شرح و بحث دلایل و علامات شعر بلندی در قالب مثنوی سروده است که جنبه آموزشی دارد.
قسم دوم این کتاب در موضوع طب عملی نگاشته شده و ظاهرا دارای پنج مقاله بوده که متاسفانه در نسخه موجود فقط بخشی از مقاله اول (باب اول در 10 فصل و باب دوم در 3 فصل) به جا مانده است. طبق گفته نویسنده اکثر مطالب این بخش از ابنسینا گرفته شده است.
مشخصات فنی
- نویسنده: ابوالفارج طبیب اصفهانی، ق 11 هجری قمری
- مقدمه و تصحیح: تولا صفری و علیرضا صفری
- تاریخ انتشار: بهار 1403
- قطع: وزیری، 287 ص.
- موضوع: پزشکی و تاریخ پزشکی
- شابک: 6-1-90701-622-978
